Thông tin tài liệu:
Ở mức độ phân tử, sự tương tác của thuốc với các hệ thống sống của sinh vật có thể khái quát thành hai tương tác: -Tương tác chuyên biệt: gồm những tương tác giữa thuốc – receptor và các hiệu ứng của thuốc lên các enzym. - Tương tác không chuyên biệt: những thuốc có cấu trúc hoá học khác nhau nhưng có cùng tác dụng như nhau lên các cơ quan, bộ phận cơ thể.
Nội dung trích xuất từ tài liệu:
Bài giảng dược lý học part 7 ÔÛ möùc ñoä phaân töû, sự tương taùc của thuốc vớicaùc hệ thống sống của sinh vật coù theå khaùi quaùtthaønh hai töông taùc:-Töông taùc chuyeân bieät: gồm những töông taùc giữathuốc – receptor vaø caùc hiệu ứng của thuốc leân caùcenzym.- Töông taùc khoâng chuyeân bieät: những thuốc coù caáutruùc hoaù hoïc khaùc nhau nhưng coù cuøng taùc dụngnhư nhau leân caùc cô quan, bộ phận cô thể.Võ Chí Thuần 49bh Hứa Thị Ngọc Dung - GV 611. Taùc dụng tại choã Taùc dụng của thuốc xuất hiện ở ngay tại nôi cho thuốc. Ví dụ: boâi thuốc saùt truøng treân da, rắc bột thuốc khaùng khuẩn vaøo vết thöông nhiễm truøng, thuốc phuû nieâm mạc đường tieâu hoaù… Tuy nhieân, thuoác taùc duïng taïi choã cuõng coù aûnh höôûng toaøn thaân, do moät phần thuốc ñöôïc hấp thu vaøo maùu vaø ñeán caùc cô quan khaùcVõ Chí Thuần 49bh Hứa Thị Ngọc Dung - GV 62 2. Taùc dụng toaøn thaân Laø taùc dụng ñeân nhiều cô quan, bộ phận treâncô thể do thuốc được hấp thu vaøo maùu vaø phaân boáđến nhiều vị trí treân cô theå. Những thuốc gaây taùcdụng toaøn thaân thöôøng laø những thuốc dễ tan trongmỡ, dễ ñöôïc hấp thu töø vò trí cho thuốc. 3. Taùc dụng phaûn xaï Laø taùc duïng do sự dẫn truyền kích thích từ nơicho thuốc đến caùc bộ phận ở xa, thoâng qua hệ thaànkinh trung ương. Võ Chí Thuần 49bh Hứa Thị Ngọc Dung - GV 634. Taùc dụng ñieàu khiển töø xa Laø taùc duïng phaùt ra töø nôi cho thuoác treân beàmaët da, chi phoái hoaït đoäng cuûa caùc cô quan beântrong, töông öùng vôùi phaàn beà maët da ñoù. Y hoïc phöông ñoâng cho raèng moãi cô quan noäitaïng, thoâng qua heä kinh maïch, coù theå ñieàu tiết töøbeân ngoaøi, treân bề maët cô theå.Võ Chí Thuần 49bh Hứa Thị Ngọc Dung - GV 645. Taùc dụng chọn lọc Laø taùc dụng rieâng bieät chæ ñoái với một hoặc một sốcô quan naøo, mặc duø thuốc ñöôïc phaân boá ñi khaép cô theå. Ví dụ: digitalin taùc dụng öu tieân leân tim, morphintaùc dụng leân hệ thần kinh trung öông,6. Taùc dụng tröïc tiếp vaø giaùn tieáp Ví duï: Cafein taùc dụng tröïc tieáp leân tim mạch laømtăng cường tuần hoaøn. Do tuần hoaøn taêng cường, maùu löu thoâng qua thaänlaøm taêng thaûi nöôùc tiểu. Ñoù laø taùc dụng giaùn tiếp. Digitalin cũng taùc duïng töông töï. Taùc dụng gíantiếp chính laø hậu quả của taùc dụng trực tiếp vaø giuùpchoáng phuø ôû beänh nhaân suy tim.Võ Chí Thuần 49bh Hứa Thị Ngọc Dung - GV 657. Taùc dụng chính vaø taùc dụng phụ Taùc dụng chính laø mục đích cần đạt được củañieàu trò. Taùc dụng phuï laø taùc dụng khoâng mong muoáncho vieäc ñieàu trị, thậm chí coøn gaây trở ngại, gaây độccho cô thể. vd: Formol, thuốc khaùng sinhVõ Chí Thuần 49bh Hứa Thị Ngọc Dung - GV 668. Taùc dụng hiệp đồng vaø taùc dụng ñoái laäp 8.1 Taùc dụng hiệp đồng Taùc dụng hiệp đồng laø taùc duïng cuûa nhieàu loaïithuoác laøm taêng hieäu quaû ñieàu trò. Trong điều trị, ñeånaâng cao hiệu quả, neân phối hợp thuốc theo caùch naøy. - Khi phối hợp hai thuốc hieäu qủa baèng hieäu quaûhai loại cộng lại thì gọi laø dụng hiệp đồng cộng. - Nếu hiệu quả chung cao hơn sự cộng gộp thì goïilaø hiệp đồng trội. Võ Chí Thuần 49bh Hứa Thị Ngọc Dung - GV 67 + Phoái hôïp sulfamethoxazol vôùi trimethoprimtrong ñieàu trò caùc beänh nhieãm khuaån: taùc duïng hieäpñoàng troäi. Duøng thuốc phối hợp theo hướng hiệp đồng trội sẽgiảm được liều lượng của mỗi thuốc, do ñoù giảm bớtđược taùc dụng phụ vaø độc tính của thuốc. Ví dụ: + Phối hợp NaCl + MgSO4 (3,5 : 1,5): duøng 0,5% + Phối hợp aminosid gaây ñoäc treân thaän + fosformycin Võ Chí Thuần 49bh Hứa Thị Ngọc Dung - GV 688.2. Taùc duïng ñoái laäp: Laø khi phối hợp thuốc maø taùc dụng điều trị giảmhoặc phản taùc dụng. Taùc dụng đối lập thể hiện ở mức độ khaùc nhau. - Ñối lập về mặt vật lyù hay hoaù học, + Thuoác laø protein (insulin) + muoái kim loaïi Kết tủa. + Trong NTST: Voâi + chlorine giaûm taùc dụng cuûa chlorine. - Ñối lập về sinh học, döôïc lyù: xảy ra trong cơ thể. + Ñối lập trực tiếp (treân cuøng cô quan): Acetylcholingaây hưng phấn, atropin ức chế treân thụ cảm cholin. + Ñối lập giaùn tiếp (treân 2 cô quan khaùc nhau): Pilocarpin laøm co đồng tử mắt, adrenalin laøm giaõnđồng tử, Pilocarpin laøm co cơ voøng coøn adrenalin laøm co cơtia, Chí Thuần 49bh taùc dụng ngược chiều -nhau. Võ gaây ra 2 Hứa Thị Ngọc Dung GV 69 Taùc dụng đối lập của thuốc raát quan troïngtrong độc chất học qua vieäc duøng chaát đố ...